Akumulatör (Pil) Bakımı ve Testi

Bir kış sabahı arabaya bindim, kontağı çevirdim ve marş motorundan o bildiğim canlı ses yerine ağır, isteksiz bir "vır vır vır" geldi. İkinci denemede zar zor çalıştı. O gün işe gittim, döndüm, hiçbir şey yapmadım. Ertesi sabah araç hiç ses çıkarmadı. Takviye kabloları, komşudan yardım, gereksiz stres... Oysa iki hafta önce elime bir multimetre alıp beş dakika ayırsam bu sabahı yaşamayacaktım. O yüzden akü bakımını bakım listemin en başına aldım; yağ değişiminden bile önce kontrol ettiğim şey oldu.

Akü ne zaman sinyal verir?

Akü genelde bir gecede ölmez, günlerce hatta haftalarca uyarı verir. Benim gördüğüm en tipik belirtiler şunlar:

• Marş sesinin yavaşlaması, özellikle soğuk sabahlarda
• Farların rölantide sararması, gaz verince parlaklaşması
• Gösterge panelinde akü/şarj ikonunun kısa süreli yanıp sönmesi
• Kutup başlarında beyaz-mavi, tozlu bir kabuk (sülfatlanma)
• Araç bir hafta durduğunda çalışmaması
• Akü kutusunun yanlarının şişmesi ya da çürük yumurta kokusu — bu ciddi bir uyarı, akü hemen değişmeli

Şunu da baştan söyleyeyim: her marş sorunu akü kaynaklı değil. Şarj dinamosu üretmiyorsa dünyanın en iyi aküsünü de taksanız bir süre sonra aynı yere gelirsiniz. Bu yüzden akü testini yaparken şarj sistemini de ölçüyorum; araç elektrik sistemi kontrolünü ayrı bir iş olarak değil, akü bakımının devamı olarak görüyorum.

Araç akümülatörü nasıl bakılır: temizlikten başlayın

İhtiyacınız olanlar: 10'luk ve 13'lük anahtar, tel fırça veya kutup başı fırçası, karbonat, ılık su, eski bir diş fırçası, bez, eldiven ve gözlük. Akü asidi ciddidir, bir kez pantolonumda delik açtığından beri eldiven ve gözlüğü asla atlamıyorum.

1. Kontağı kapatın, anahtarı çıkarın. Önce eksi (−) kabloyu, sonra artı (+) kabloyu sökün. Takarken sıra tam tersi: önce artı, sonra eksi.
2. Bir bardak ılık suya bir tatlı kaşığı karbonat karıştırın. Kutup başlarındaki beyaz kabuğa diş fırçasıyla uygulayın; köpürmesi normal, asidi nötrleyiyor.
3. Fırçayla hem kutupları hem kablo pabuçlarının iç yüzünü metal parlayana kadar temizleyin.
4. Az suyla durulayın, iyice kurulayın. Akünün üst yüzeyindeki nem+toz tabakası da kendi kendine akım kaçırır, onu da silin.
5. Kabloları takıp elle sıkın, sonra anahtarla bir çeyrek tur daha. Kabloyu tuttuğunuzda kutupta oynamaması lazım.
6. Kutup başlarına ince bir tabaka gres veya kutup spreyi çekin. Bu tek adım sülfatlanmayı aylarca geciktiriyor.
7. Akünün kasadaki bağlama pabucunun sıkı olduğundan emin olun. Titreşim plakaları kırar, bu da aküyü en hızlı öldüren şeydir.

Bakımlı (kapakları açılabilen) bir aküyse elektrolit seviyesine de bakıyorum. Plakaların üstünü 1–1,5 cm geçmesi gerekir. Eksikse yalnızca saf su ekleyin, asla musluk suyu ya da asit değil.

Test yöntemleri: hangisi ne söyler?

Akünün "iyi" olması iki farklı şey demek: yeterli gerilim tutması ve yük altında bu gerilimi koruması. İkisini ayrı ölçmek gerekiyor.

Multimetreyi DC volt kademesine alıp kırmızı probu artıya, siyahı eksiye dokundurun. Araç en az bir saat durmuş olsun. Okuduğunuz değerin anlamı:

Sonra marş testi: prob bağlıyken bir yakınınız kontağı çevirsin. Gerilim marş sırasında 9,6 V'un altına düşmemeli. 8 V'lara iniyorsa akü kapasitesini kaybetmiş, temizlemek kurtarmaz. Son olarak motor çalışırken ölçün: 13,8–14,7 V arası normal şarj. 13,2 V'un altı dinamo veya regülatör sorunu, 15 V üstü aşırı şarj demektir ve aküyü kaynatır.

Benim önerdiğim düzen

Karmaşık bir takvime gerek yok. Multimetre ölçümünü her motor yağı değişiminde, yani yağ süzgecini beklerken yapıyorum; zaten kaput açık. Kutup başı temizliğini yılda bir, kışa girerken hallediyorum — hava filtresi